Tâm lý của học sinh THCS - Đặc điểm tâm sinh lí của học sinh trung học cơ sở

doc46 trang | Chia sẻ: minhhong95 | Ngày: 11/10/2019 | Lượt xem: 42 | Lượt tải: 0download
Bạn đang xem trước 20 trang mẫu tài liệu Tâm lý của học sinh THCS - Đặc điểm tâm sinh lí của học sinh trung học cơ sở, để tải tài liệu gốc về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
LỜI GIỚI THIỆU
Giáo viên lầmột trong những nhân tổ quan trọng quyết định chất lương giáo dục và đầo tạo nguồn nhân lục cho đất nuỏc. D o vậy, Đảng, Nhà nuỏc ta đặc biệt quan lâm đến công tác xây dung và phát triển đội ngũ giáo viên. Một trong những nội dung đuợc chú trong trong công tấc này ]à bồi dưỡng thường xuyên (BDTX) chuyên mòn, nghiệp vụ cho giáo viên.
BDTX chuyên mòn, nghiệp vụ cho giáo viên là một trong những mò hình nhằm phát triển nghỂ nghiệp lìÊn tục cho giáo vĩÊn và được xem là mô hình cỏ ưu thế giúp sổ đông giáo vĩÊn được tiếp cận vỏi các chương trình phát triển nghỂ nghiệp.
Tiếp nổi chu kì II, chu kì III BD1X giáo viÊn mầm non, phổ thông, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã xây dụng chương trinh BDTX giáo viên và quy chế BDTX giáo viên theo tĩnh thần đổi mỏi nhằm nâng cao chất lương và hiệu quả cửa công tác BDTX giáo vĩÊn trong thòi gian tủi. Theo đò, các nội dung BDTX chuyÊn môn, nghiệp vụ cho giáo viên đã đuợc sác định, cụ thể là:
Bồi dương đáp ứng yỀu cầu thục hiện nhiệm vụ năm học theo cáp học (nội dung bồi dưỡng 1);
Bồi dương đáp úng yêu cầu thục hiện nhiệm vụ phát triển giáo dục địa phương theo năm học (nội dung bồi dưỡng 2);
Bồi dưỡng đáp úng nhu cầu phát triển nghề nghiệp liÊn tục của giáo vĩÊn (nội dung bồi dưỡng 3).
Theo đỏ, hằng năm mỗi giáo vĩÊn phẳi xây dung kỂ hoạch và thục hiện ba nội dung BD1X trÊn với thời lượng 120 tiết, trong đỏ: nội dung bồi dưỡng 1 và 2 do các cơ quan quân lí giáo dục các cẩp chỉ đạo thục hiện và nội dung bồi dưỡng 3 do giáo vĩÊn lụa chọn để tụ bồi dưỡng nhằm phát triển nghỂ nghiệp lìÊn tục cửa minh.
Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành chương trinh BDTX giáo viên mầm non, phổ thông và giáo dục thưững xuyên với cẩu trúc gồm ba nội dung bồi dưỡng trÊn. Trong đỏ, nội dung bồi dương 3 đã đuợc sác định và thể hiện duỏi hình thúc các module bồi dương làm co sờ cho giáo vĩÊn tụ lụa chọn nội dung bồi dưỡng phù hợp để xây dụng kế hoạch bồi duõng hằng năm của minh.
ĐỂ giúp giáo viên tụ học, tụ bồi dương là chính, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã giao cho Cục Nhà giáo và cán bộ quân lí cơ sờ giáo dục chú trì xây dụng bộ tài liệu gồm các module tương úng với nội dung bồi duõng 3 nhằm phục vụ công tác BDTX giáo vĩÊn tại các địa phương trong cả nước. Ở moi cầp học, các module đượcxếp theo các nhòm tương ứng vỏi các chú đỂ trong nội dung bồi dưỡng 3.
Moi module bồi đương đuợc biÊn soạn như một tài liệu huỏng dẫn tụ học, với cẩu trúc chung gồm;
Xác định mục ÜÊU cần bồi dương theo quy định cửa chuơng trình BDTX giáo vĩÊn;
H oạch định nội dung giúp giáo vĩÊn thục hiện nhiệm vụ bồi dưỡng;
Thiết kế các hoạt động để thục hiện nội dung;
Thông tin cơ bản giúp giáo vĩÊn thục hiện các hoạt động;
Các công cụ để giáo vĩÊn tụ kiểm tra, đánh giá kết quả bồi dưỡng.
Tuy nhĩÊn, do đặc thu nội dung cửa tùng lĩnh vục cần bồi dương theo Chuẩn nghề nghiệp giáo viên nÊnmột sổ module cỏ thể cò cầu trúc khác.
Tài liệu được thiết kế theo hình thúc tụ học, giúp giáo viên cỏ thể học ờ mọi lúc, mọi nơi. Bằng các hoạt động học tập chú yếu trong mãi module như: đọc, ghi chép, lầm bài thục hành, bài tập tụ đánh giá, bài kiểm tra nhanh, bài tập tình huổng, tóm lược và suy ngẫm,... giáo viên cỏ thể tụ lĩnh hội kiến thúc cần bồi dưỡng, đồng thửi cỏ thể thảo luận những vấn đỂ đã tụ học với đồng nghiệp và tận dụng cơ hội để áp dụng kết quả BDTX trong hoạt động giảng dạy và giáo dục cửa mình.
Các tai liệu BDTX này sẽ được bổ sung thuửng xuyÊn hằng năm để ngày' càng phong phú hơn nhằm đắp úng nhu cầu phát triển nghỂ nghiệp đa dạng cửa giáo vĩÊn mầm non, giáo viên phổ thông và giáo vĩÊn tại các trung tâm giáo dục thường xuyên trong cả nước.
Bộ tài liệu này lần đầu tiên đuợc biÊn soạn nên rất mong nhân được ý kiến đỏng góp của các nhà khoa học, các giáo vĩÊn, các cán bộ quản lí giáo dục các cầp để tác giả cập nhật, bổ sung tài liệu ngày một hoàn thiện hơn.
Mọi ý kiến đỏng góp xin gủi về Cục Nhà giáo và cán bộ quân lí cơ sờ giáo dục- Bộ Giáo dục và Đào tạo (ToànhàSC- Ngõ 30- Tạ Quang Búu- p. Bách Khoa- Q. Hai Bà Trung- TP. Hà Nội) hoặc Nhà mất bản Đại học Sư phạm (136- Xuân Thuỷ- p. Dịch Vọng- Q. càu Giây- TP. Hà Nội).
CụcMiàgừio và cán bộ quản lí cosỏgiúo dục-Bộ Giáo âụcvàĐào tạo
Đỗ THỊ HẠNH PHÚC
MODULE THCS 1	>
V/
\/
DẪC ĐIỂM TÂM SINH LÍ CỦA HỌC SINH TRUNG HỌC Cơ sở
D; A. GIỚI THIỆU TỔNG QUAN
Lứa tuổi học sinh THCS (lứa tuổi thiếu nìÊn) là một giai đoạn chuyển tiếp trong sụ phát triển cửa con nguửi dìến ra giữa giai đoạn tre em và tuổi trường thành. Đây ]à lứa tuổi cỏ buỏc nhảy vọt về thể chất lẫn tinh thần, cho phép tạo nội dung co bản và sụ khác biệt đặc thù vỂ mọi mặt phát triển: thể chất, tri tuệ, giao tiếp, tình	cảm, đạo đúc... cửa	các em.	B ối vậy
giáo viên cần nắm được vị trí và ý nghĩa của giai	đoạn phát triển lâm lĩ
thiếu niên, những khỏ khăn, thuận lợi trong sụ phát triển tâm, sinh lí cửa HS THCS để giảng dạy, giáo dục HS.
Module này gồm các nội dung sau:
Khái quát về giai đoạn phát triển cửa lứa tuổi HSTHCS.
Hoạt động giao tiếp cửa HS THCS.
Phát triển nhận thúc cửa HS THCS.
Phát triển nhân cách cửa HS THCS.
- Tổng kết.
Ve' ỉdắi thức
Nắm được vị trí, ý nghĩa cửa giai đoạn phát triển tuổi HS THCS trong sụ phát triển cả đời người, những biến đổi mạnh mẽ vỂ mọi mặt cửa sụ phát triển lứa tuổi: vỂ thể chất, vỂ nhận thúc, vỂ giao tiếp, về nhân cách...
vể ỉă năng
Vận dụng các hiểu biết vỂ đặc điỂm tâm, sinh lí cửa HS THCS, những thuận lợi và khỏ khăn cửa lúa tuổi vào việc giảng dạy và giáo dục HS cỏ hiệu quả.
vể thái độ
Thái độ thông cảm, chia SẾ và giúp đỡ HS THCS, đặc biệt với HS cá biệt do các em đang trong giai đoạn phát triển quá độ với nhiều khỏ khăn.
|/[>) c. NỘI DUNG
Hoạt động 1: Tìm hiểu khái quát vẽ giai đoạn phát triển của lứa tuổi học sinh trung học cơ sở
Là GV THCS, để đạt đuợc kết quả cao trong dạy học và GD HS, bạn đã tùng tìm hiểu vỂ đặc điểm phát triển của mọi lứa tuổi HS THCS; đã cỏ nhiều kinh nghiệm trong giao tiếp , úng xủ với các em. Bạn hãy nhớ lại và viết ra suy nghĩ cửa mình để thục hiện một sổ yéu cầu sau:
Hãy nêu vị trí và ý nghĩa cửa giai đoạn tuổi thiếu niÊn (tuổi HS THCS) trong sụ phát triển con người.
NÊU các điỂu kiện ảnh hường đến sụ phát triển tâm lí HS THCS.
Bài tập ừnh huống: Hai bà me tâm sụ với nhau. Một bà mẹ nói: “Đứa con
gái nhà tôi mỏi 13 tuổi mà đã cao gần bằng mẹ. cháu ăn được. Ngủ thì sét đánh ngang tai chẳng dậy. Nhưng sao trông nỏ còm còm thế nào ấy". Bà mẹ thú hai hường úng: “Con bé nhà tôi cũng thế. Nỏ cùng tuổi với con gái chị đấy. N ỏ cao vong lèn, chân tay thì dài ngữẵng ra, làm gì thì hậu đậu ơi là hậu đậu. Rủa bát thì bát võ, cắt bìa đậu thì nát cả đậu...
Vận dụng kiến thúc vỂ sinh lí học lứa tuổi thiếu niÊn (HS THCS) nói chuyện với các bà me để họ yÊn tâm.
Bạn hây đối chiầi những nội đung vừa viết ra vời nhũng thởng tm ảuỏị- âầyẩểcỏ thêmhiểu bĨMvềgĩíĩí đoạn phảttriển của ỉứa ũiỔiHS.
THÔNG TIN Cơ BÀN
Vị trí, ý nghĩa cùa giai đoạn tuối học sinh trung học cơ sờ trong sự pháttriến con người
Lứa tuổi HS THCS bao gồm những em cỏ độ tuổi tù 11 - 15 tuổi. Đỏ là những em đang theo học tù lớp 6 đến lớp 9 ờ trường THCS.
Tuổi thiếu nìÊn cỏ vị trí và ý nghĩa đặc biệt trong quá trình phát triển cửa cả đời người, được thể hiện ù những điểm sau:
Lứa tuổi này còn gọi là lúa tuổi thiếu nìÊn và nỏ cỏ một vị trí đặc biệt trong quá trình phát triển cửa tre em.
Tuổi thiếu níén
7Ti ỉí n Jiổf: Đây là thời kì quá độtùtuổithơ sang tuổi trường thành, thửi kì tre ờ ba đuửng" của sụ phát triển. Trong đỏ cỏ rất nhĩỂu khả nâng, nhiều phương án, nhiều con đưòng để mỗi trê em trú thành một cá nhân. Trong thòi kì này, nếu sụ phát triển đuợc định huỏng đủng, được tạo thuận lợi thì tre em sẽ trú thành cá nhân thành đạt, công dân tot. Ngược lại, nếu không được định hướng đứng, bị tác động bời các yếu tổ ÜÊU cục thì sẽ xuất hiện hàng loạt nguy cơ dẫn tre em đến bÊn bờ cửa sụ phát triển lệch lạc vỂ nhận thúc, thái độ, hành vĩ và nhân cách.
Thứ hai: Thòi kì mà tính tích cục xã hội cửa trê em được phát triển mạnh mẽ, đặc biệt trong việc thiết lập các quan hệ bình đẳng với người lớn và bạn ngang hàng, trong việc lĩnh hội các chuẩn mục và giá trị 3Q hội, thiết kế tương lai cửa minh và những kế hoạch hành động cá nhân tương úng.
Thứ ba: Trong suổt thời kì tuổi thiếu nĩÊn đỂu dĩến ra sụ cẩu tạo lại, cải tổ lai, hình thành các cẩu truc mỏi vỂ thể chất, sinh lí, vỂ hoạt động, tương tác xã hội và tâm lí, nhân cách, xuất hiện những yếu tổ mỏi cửa sụ trường thành. Tù đỏ hình thành cơ sờ nỂn tảng và vạch chĩỂu hướng cho sụ trường thành thục thụ cửa cá nhân, tạo nÊn đặc thù rìÊng của lứa tuổi.
Thứ Ur. Tuổi thiếu nĩÊn là giai đoạn khỏ khăn, phúc tạp và đầy mâu thuẫn trong quá trình phát triển.
Ngay các tÊn gọi cửa thời kì này: thời kì “quá độ", “tuổi khỏ khăn", “tuổi khủng hoảng"... đã nói lên tính phúc tạp và quan trọng của những quá trình phát triển dĩến ra trong lứa tuổi thiếu nĩÊn. Sụ phúc tạp thể hiện qua tính hai mặt cửa hoàn cánh phát triển cửa tre. Một mặt cỏ những yếu tổ thúc đẩy phát triển tính cách cửa nguửi lớn. Mặt khác, hoàn cánh sổng cửa các em cỏ những yếu tổ kìm hãm sụ phát triển tính người lớn: Phần lớn thời gian các em bận học, ít cỏ nghĩa vụ khác với gia đình; nhĩỂu bậc cha mẹ quá châm sóc trê, không để các em phải chăm lo việc gia đình...
Các điêu kiện phát triến tâm lí cùa học sinh trung học cơ sờ
Sự phát triển cơtìiế
Bước vào tuổi thiếu nĩÊn cỏ sụ cải tổ lại rất mạnh mẽ và sâu sấc về cơ thể, vỂ sinh lí. Trong suổt quá trình trương thành và phát triển cơ thể cửa
cá nhân, đây là giai đoạn phát triỂn nhanh thú liai, sau giai đoạn sơ sinh. Sụ cải tổ về mặt giải phẫu sinh lí cửa thiếu nĩÊn cỏ đặc điểm là: tổc ổộ phảt triển cơ ữiể nhanh, mạnh mẽ, quyết ỉiệt nhưng khởng cân đối. Đồng thờĩ xuất hiện yấi tổ môL mà ở lúa tuổi trưỏcchỉm cỏ (sựphảtẩụcị. Tác nhân quan trọng ảnh huớng đến sụ cải tổ thể chất - sinh lí cửa tuổi thiếu nĩÊn là các hormone, chế độ lao động và dinh dưỡng.
Sựphảt triển của chiều CŨO và ữiọngỈKọng:
ChiỂu cao của các em tâng rất nhanh: trung bình một năm, các em gái cao thêm 5 - 6 an, các em trai cao thêm 7 - 8 cm. Trọng lương cửa các em tâng tù 2 - 5kg /năm, sụ tâng vòng ngục cửa thiếu nĩÊn trai và gái...
Sụ gia tổc phát triển vỂ thể chất cửa tre em biểu hiện đặc biệt trong lứa tuổi thiếu niÊn. Trong khoảng 20 - 30 năm gần đây, thiếu niÊn phát triển với nhịp độ nhanh chỏng, các em trờ nên cao, to, khoe manh hơn những thiếu nĩÊn cùng tuổi ờ 30 năm trước. Theo kết quả đo đạc cửa chuơng trình KHXH-04-04 (näm 1996) Phạm Minh Hạc, Nghiên cứu con ngỉiời và nguồn nhân {ực đi vào công nghiệp hoả, hiện đại hoả, NXB chính tri Quốc gia, Hà Nội, 2001, tr. 247.
, HS thế hệ hiện tại cao hơn thế hệ 1975 trung bình 9 cm ờ nam và 7,7cm ờ nữ; vỂ cân nặng tâng 6,2kg ờ nam và 3,3kg ờ nữ.
ChiỂu cao trung bình cửa thiếu nĩÊn 15 tuổi Việt Nam:
Năm 1975: nanï 146,2cm; nữ: 143,4cm.
Năm 1906: nam: 156,33an; nữ: 151,56cm.
Sựphảttrĩ&icủahệxiamg.
Hệ xương đang diễn ra quá trình cot hoá về hình thái, làm cho thiếu nĩÊn lớn lèn rất nhanh, xương sọ phần mặt phát triển mạnh. Ở các em gái đang diễn ra quá trình hoàn thiện các mánh cửa xương châu (chứa đụng chúc nâng làm mẹ sau này) và kết thúc vào tuổi 30-21. Bối vậy, cần tránh cho các em đi giày, guổc cao gót, tránh nhảy quá cao để khỏi ảnh huớng đến chúc nâng sinh sản cửa các em.
Tu 12 đến 15 tuổi, phần tâng thêm cửa xương sổng phát triển chậm hơn so với nhịp độ lớn lên vỂ chìỂu cao cửa thân thể. Duỏi 14 tuổi vẫn còn cỏ các đổt sụn hoàn toàn giữa các đổt xương sổng, do đỏ cột sổng dễ bị cong, bị VẸO khi đúng, ngồi, vận động, mang vác vật nặng... không đứng tư thế (Sụ hỏng tư thế diễn ra nhiỂu nhất ờ tuổi 11 đến 15). Do đỏ, cần hiu ý nhắc nhờ giủp các em tránh những sai lệch vỂ cột sổng.
Khuôn mặt thiếu niÊn cũng thay đổi do sụ phát triển nhanh chỏng phần phía trước của hộp xương sọ. ĐiỂu này khiến cho tỉ lệ chung ờ thân thể thiếu nìÊn thay đổi so với trê nhỏ và đã >aĩp xí tỉ lệ đặc trung cho người lớn. ĐỂn cuổi tuổi thiếu niên, sụ phát triển thể chất đạt múc tổi đa.
SựphảttrĩSicủahệcor.
Sụ tâng khiổĩ lương các bấp thịt và lục của cơ bấp diễn ra manh nhất vào cuổi thời kì dậy thì. Cuổi tuổi thiếu niÊn, cơ thể cửa các em đã rẩt khoe mạnh (các em trai ứiich đọ tay, đá bỏng để thể hiện súc mạnh của ca bắp...). Tuy nhiên, Cữ thể thiếu niÊn chỏng mệt và các em không lầm việc lâu bền như nguửi lớn. NÊn chủ ý điểu đỏ khi tổ chúc lao động, luyện tập thể thao, hoạt động ngoẹi khoá cho các em.
Sụ phát triển hệ cơ cửa thiếu nìÊn trai và gái dìến ra theo hai kiểu khác nhau, đặc trung cho mãi giới: Các em trai cao nhanh, vai rộng, cơ vai, bấp tay, bấp chân phát triển mạnh, tạo nÊn sụ mạnh mẽ cửa nam giới sau này. Các em gái tròn trặn dần, ngục nở, xương châu rộng... tạo nÊn sụ mềm mại, duyên dáng của thiếu nữ. (Song quá trình này kết thủc ngoài giới hạn của tuổi thiếu nìÊn).
Sựphảttrĩ&icơứiểứiiếUnịêndiễnmkhởngcânẩỐi:
Hệ cơ phát triển chậm hơn hệ xương. Trong sụ phát triển cửa hệ xương thì xương tay, xương chân phát triển mạnh nhưng xương lồng nguc phát triển chậm hơn. Sụ phát triển giữa xương bàn tay và các xương đổt ngón tay không đong đỂu. Sụ cải tổ bộ máy vận động làm mất đi sụ nhịp nhàng cửa các cú động, làm thiếu nìÊn lúng túng, vụng vỂ, vận động thiếu hài hoà, nảy sinh ờ các em cám xủc không thoải mái, thiếu tụ tin.
Hệ tim mạch phát triển cũng không cân đổi. Thể tích tim tâng nhanh, tim to hơn, hoat động mạnh hơn, trong khi đưững knih của các mạch máu lại phát triển chậm hơn dẫn đến sụ rổi loạn tạm thời của tuần hoàn máu. Do đỏ thiếu niÊn thưững bị mệt mỏi, chỏng mặt, nhức íÉu, huyết áp tâng... khi phải làm việc quá súc hoặc làm việc trong một thời gian kéo dài.
Sụ phát triển cửa hệ thần kinh không cân đổi. Sụ phát triển của hệ thong tín hiệu thú nhất và tín hiệu thú hai, giữa hưng phấn và úc chế cũng dìến ra mất cân đổi (Quá trình hưng phấn mạnh hơn úc chế).
Trong lúa tuổi thiếu nìÊn cỏ sụ thay đổi đột ngột bÊn trong cơ thể do những thay đổi trong hệ thổng các tuyến nội tiết đang hoạt động tích cục (đặc biệt những hoimon cửa tuyến giáp trạng, tuyến sinh dục). Do hệ thổng tuyến nội tiết và hệ thần kinh cỏ lìÊn quan với nhau về chúc nâng nÊn một mặt nghị lục cửa thiếu nìÊn tâng mạnh mẽ, mặt khác các em lại nhay cảm cao với các động tấc bệnh, vì vậy, làm việc quá súc, sụ câng thẳng thần kinh kéo dài, sụ xức động và những cám xức tìÊu cục cỏ thể là nguyÊn nhân gây nổi loạn nội tiết và rổi loạn chúc nâng cửa hệ thần kinh.
Sụ xuất hiện của tuyến smh dục (hiện Uỉạngdậythì):
Sụ trưởng thành vỂ mặt sinh dục là yếu tổ quan trọng nhất của sụ phát triển cơ thể ờ lứa tuổi thiếu nìÊn.
Dấu hiệu dậy thì ờ em gái là sụ xuất hiện kinh nguyệt sụ phát triển cửa tuyến vu (vủ và núm vủ nhô lÊn, quầng vủ rộng) ờ em trai là hiện tượng “vỡ giọng", sụ tâng lÊn cửa thể tích tinh hoàn và bất đầu cỏ hiện tương “mộng tinh". Tuổi dậy thì ờ các em gái Việt Nam vào khoảng tù 12 đến 14 tuổi, ờ các em trai bất đầu và kết thủc chậm hơn các em gái khoảng tù 1,5 đến 2 năm.
Dấu hiệu phụ báo hiệu tuổi dậy thì cỏ sụ khác nhau giữa các em trai và gái. Các em trai cao rất nhanh, giọng nói Ồm Ồm, vai to, cỏ ria mép... Các em gái cũng lớn nhanh, thân hình duyÊn dáng, da de hồng hào, tóc mượt mà, môi đỏ, giọng nói trong treo...
Sụ xuất hiện tuổi dậy thì phụ thuộc yếu tổ khí hậu, thể chất, dân tộc, chế độ sinh hoạt (vật chất, tinh thần), loi sổng... Tuy nhiên, hiện nay do gia tổc phát triển thể chất và phát dục nÊn tuổi dậy thì cỏ thể đến sôm hơn tù 1,5 đến 2 năm.
Tuổidậythì
ĐỂn 15 - 16 tuổi, giai đoạn dậy thì kết thúc. Các em cỏ thể sinh sản được nhưng các em chua trương thành vỂ mặt cơ thể, đặc biệt vỂ mặt tâm lí và xã hội. Bời vậy lứa tuổi HS THCS được coi là không cồ sụ cân đổi giữa việc phát dục, giữa bản nâng tương úng, những tình cám và ham muon tình dục với múc độ trương thanh về xã hội và tâm lí. vì thế, nguửi lớn (cha mẹ, giáo vĩÊn, các nhà giáo dục...) cần hướng dẫn, trợ giúp một cách khéo léo, tế nhị để các em hiỂu đứng vấn đẺ, biết xây dụng moi quan hệ đứng đắn với bạn khác giỏi... và không bân khoăn lũ lắng khi bước vào tuổi dậy thì.
Sụ phát dục và những biến đổi trong sụ phát triển thể chất cửa thiếu nĩÊn cỏ ý nghía quan trọng đổi với sụ xuất hiện những cẩu tạo tâm lí mỏi. Những biến đổi rõ rệt về mặt giải phẫu sinh lí đổi với thiếu nĩÊn đã làm cho các em trú thành nguửi lớn một cách khách quan và làm nảy sinh cám giác vỂ tính nguửi lớn cửa bản thân các em. Sụ phát dục làm cho thiếu nĩÊn xuất hiện những cám giác, tình cám và rung cảm mới mang tính chất giới tính, các em quan tâm nhĩỂu hơn đến người khác giới.
Tuy nhiÊn, những ảnh hường trÊn đến sụ phát triển tâm lí cửa HS THCS còn phụ thuộc nhìỂu yếu tổ: kinh nghiệm sổng, đặc điểm giao tĩẾp cửa thiếu nìÊn, những hoàn cánh liÊng trong đòi sổng và điỂu kiện giáo dục (Giáo dục gia đình và giáo dục nhà trường) đổi với các em.
* Đổcẩiểmvềhoạtâộn^củanão và thần kmh cấp CŨO của ứiiếU niên:
Ở tuổi thiếu nìÊn, não cỏ sụ phát triển mới giúp các chúc năng tri tuệ phát triển mạnh mẽ. Các vùng thái dương, vùng đỉnh, vùng trán, các tua nhánh phát triển lất nhanh, tạo điỂu kiện nổi lìỂn các vùng này với vỏ não, các nơron thần kinh đuợc lìÊn kết với nhau, hình thành các chúc năng trí tuệ.
GiảiphẫuTìão
Những quá trình hưng phấn chiếm ưu thế rõ rệt úc chế phân biệt bị kém đi, hưng phấn phát triển mạnh, lan tữả cả vùng duỏi vố. vì vậy, thiếu nìÊn dế bị “hậu đậu", cồ nhìỂu động tác phụ cửa đầu, chân, tay trong khi vận động hay tham gia các hoạt động. Do các quá trình hưng phấn mạnh, chiếm uu thế và các quá trình úc chế cồ điều kiện bị suy giảm nÊn thiếu nìÊn không làm chú được cảm xúc, không kiỂm chế đuợc xúc động mạnh. Bời vậy, HS THCS dế nổi nóng, cỏ phán úng vô cớ, dế bị kích động, mất bình tĩnh... nên dễ vĩ phạm kỉ luật. Ở thiếu nìÊn cỏ sụ mất cân
đổi giữa hệ thổng tín hiệu thú nhất và hệ thổng tín hiệu thú hai. Do đỏ, ngôn ngữ cửa các em cũng thay đổi: nói chậm hơn, ngâp ngùng, nói “nhát gùng"... Tuy nhĩÊn, sụ mất cân bằng trÊn chỉ cỏ tính chất tạm thời. Khoảng 15 tuổi trú đi thì vai trò cửa hệ thổng tín hiệu thú hai tâng, sụ úc chế trong được tâng cường, quá trình hưng phấn và úc chế cân đổi hơn. Nhờ vậy, các em sẽ buỏc vào tuổi thanh niÊn với sụ hài hoà của hai hệ thổng tín hiệu, cửa hưng phấn và úc chế ờ vó não và dưới vỏ.
Tóm lại, cơ thể thiếu nĩÊn đang chịu một phụ tải đáng kể do sụ phát triển nhảy vọt vỂ thể chất trong sụ cải tổ giải phẫu sinh lí cơ thể do hoạt động mạnh cửa các tuyến nội tiết dẫn tới hiện tương dậy thì ờ thiếu nĩÊn. Những mâu thuẫn tạm thòi chỉ dĩến ra trong quá trình cải tổ vỂ mặt giải phẫu sinh lí trong một thời gian ngấn. ĐỂn cuổi tuổi thiếu nĩÊn, sụ phát triển vỂ thể chất sẽ Êm ả hơn.
Đìẳí ỉdện xã hội
Vị ứiếcủa ihĩếu niên troné xã hội: Thiếu nĩÊn cỏ những quyỂn hạn và trách nhiệm xã hội lớn hơn so với HS tiểu học: 14 tuổi các em đuợc làm chúng minh thư. cùng với học tập, HS THCS tham gia nhĩỂu hoạt động xã hội phong phú: giáo dục các em nhỏ; giúp đõ các gia đình thương binh, liệt sĩ, gia đinh cỏ công với cách mạng; tham gia các hoạt động tập thể chổng tệ nạn xã hội; lam tình nguyện vĩÊn; vệ sinh trường lớp, đưững phổ... ĐiỂu này giúp cho HS THCS mơ rộng các quan hệ xã hội, kinh nghiệm sổng thÊm phong phu, ý thúc xã hội được nâng cao.
Vị ữiếcủa ỉhĩếii niền trong gĩa đính: Thiếu nĩÊn được thùa nhận là một thành vĩÊn tích cục trong gia đình, được giao một sổ nhiệm vụ như: chăm sóc em nhố, nấu ân, dọn dep... Ở những gia đinh khò khăn, các em đã tham gia lao động thục sụ, góp phần thu nhập cho gia đình. HS THCS được chame trao đổi, bần bạc một sổ công việc trong nhà. Các em quan tâm đến việc xây dụng và bảo vệ uy tín gia đình. Nhìn chung, các em ý thúc được vị thế mỏi cửa mình trong gia đình và thục hiện một cách tích cục. Tuy nhĩÊn, đa sổ thiếu nĩÊn vẫn còn đi học, các em vẫn phụ thuộc vào cha mẹ về kinh tế, giáo dục... ĐiẺu này tạo ra hoàn cánh cỏ tính hai mặt trong đòi sổng cửa thiếu nĩÊn trong gia đình.
Vị ữiếcủa thiếu niên ừong nhà tnàmg THCS\ Vị thế cửa HS THCS hơn hẳn vị thế cửa HS tiểu học. HS THCS ít phụ thuộc vào giáo vĩÊnhơnso với nhĩ đong. Các em học tập theo phân mòn. Moi môn học do một giáo vĩÊn đâm nhiệm. Mỗi giáo vĩÊn cỏ yêu cầu khác nhau đổi với HS, cỏ trình độ, tay nghỂ, phẩm chất sư phạm và cỏ phong cách giảng dạy rìÊng đòi hối HS THCS phải thích ứng vỏi những yêu cầu mới của các giáo viên. Sụ thay đổi này cỏ thể tạo ra những khỏ khăn nhất định cho HS nhưng lai là yếu tổ khách quan để các em dần cỏ được phương thúc nhận thúc người khác.
Tóm lại, sụ thay đổi điỂu kiện sổng, điỂu kiện hoạt động cửa thiếu nĩÊn ờ trong gia đình, nhà truững, xã hội mà vị tri cửa thiếu niên đuợc nâng lÊn. Thiếu nĩÊn ý thức được sụ thay đổi và tích cục hoạt động để phù hợp với sụ thay đổi đỏ. vì thế đặc điểm tâm lí, nhân cách cửa HS THCS hình thành và phát triển phong phú hơn so với các lứa tuổi trước.
Giải thích hiện tượng
N ôi dung trao đổi tâm sụ cửa hai bà mẹ đẺu nói về những biến đổi vỂ thể chất, vỂ sinh lí cửa lứa tuổi thiếu niÊn (tuổi HS THCS). Sụ phát triển thể chất cửa thiếu nĩÊn dĩến ra với tốc. độ phảt triển nhanh, mạnh mẽ, quyết
ỉiệtnhung khòngcổn ẩốĩ.. ĐiỂu này khiến các em, đặc biệt các em gái cao nhanh, chân tay dài ra nhưng hệ cơ phát triển chậm hơn làm các em “cao vong lên, chân tay dài ngoẵng..Mặt khác trong sụ phát triển cửa hệ xương thi xương chân, xương tay phát triển nhanh nhưng xương cổ tay và các đổt ngón tay chua hoàn thiẾn nên các thao tác hành vĩ ờ các em còn lỏng ngỏng làm gì thì hậu đậu... Rủa bát thì bát vỡ, cắt bìa đậu thì nát cả đậu...". Tuy nhiên sụ mất cân đổi trên chì diến ra trong thời gian ngấn. ĐỂn cuổi tuổi thiếu nĩÊn, sụ phát triển thể chất sẽ Êm ả hơn.
Do đỏ, các bà mẹ nên hiểu và thông cám với khỏ khăn của con em, không chế giễu, trách mắng các em và hướng dẫn giúp HS THCS tụ tin vượt qua khỏ khăn cửa lứa tuổi.
Hoạt động 2: Tìm hiểu hoạt động giao tiếp của học sinh trung học cơ sở
Dụa vào hiểu biết và kinh nghiệm thục tiến, bạn hãy viết ra suy nghĩ cửa mình để thục hiện một sổyÊu cầu sau:
Trình bày đặc trung trong giao tiếp của HS THCS với người lớn và các kiểu quan hệ cửa nguửi lớn với thiếu nìÊn. Tù đỏ rút ra kết luận sư phạm cần thiết trong việc giáo dục HS THCS ở xã hội hiện đại.
Những nét đặc trung cửa H s TH c s trong giao tiếp với nguửi lớn:
Các kiểu quan hệ cửa người lớn với thiếu nìÊn:
Trình bay' đặc trung trong giao tiếp của HS THCS với nhau, tù đỏ rút ra kết luận sư phạm cần thiết.
Đặc trung trong giao tiếp cửa HS THCS với nhau:
KỂt luận sư phạm:
C.	Hãy xủ lí các tình huổng sau:
Tinh huong 1: Đây làbúc thư của một HS gái: “Em năm nay 15 tuổi, em học khá và cũng cỏ... đẹp một chút. Em nói thật, chị đùng bảo em kiêu nhé. Được nhiều bạn quỷ mến nhưng em chua muổn ai “trồng cây si" vội. Thế nhưng các bạn cú đến. HỂ cỏ tiếng còi xe là mẹ em xống ra, cỏ lần mẹ đã đuổi thẳng cánh hai bạn trai làm em ngương quá. Thế là em bị các bạn ẩy lẩy chay. Bây giữ em thấy cô đơn quá, học hành không vào nữa. Nhà em khá giả, em chẳng thiếu thú gì. Em chỉ thiếu tình bạn. sổng bÊn mẹ mà em cú tường mình là Thúy KiỂu ờ lầu Ngưng Bích, bÊn cạnh sụ giám sát của mẹ...".
Tìnhhuổng2 là chia se cửa một bà mẹ: “Con trai tôi đang học lớp 0, cháu thông minh, học giỏi và thích đọc sách, cháu thường thúc khuya để đọc sách. Nhưng chồng tôi quy ước cả nhà phải tất đèn đi ngủ chậm nhất là vào lúc 20g30. Một buổi toi đã đến 20g30 mà cháu vẫn chua tất đèn. Bổ cháu nhắc thì cháu cỏ xin thêm 30 phút nữa. Nhưng chồng tôi kiÊn quyết không đong ý và tất phụt đèn ờ hàn học của cháu, sáng hôm sau cháu rất buồn và quả quyết: “Lớn hơn một chut, con nhất định sẽ ra đi khỏi nhà". Nhìn vào mất con, tôi hiểu là cháu nói thật. Tôi buồn và thương con quá nhưng chẳng biết làm sao đây."
Dụa vào kiến thúc vỂ tâm lí học lứa tuổi thiếu nĩÊn, hãy giải thích và cho lời khuyÊn với các bậc cha mẹ trong hai tình huổng trÊn.
Bạn hãy đổi chiắi những nội đung vừa viết ra vời những thởng tm ảuỏị- đầyđểcỏ ĩhêmhiểu biếtvỀhoạtổộng^ỷũQ tiếp củaHSTHCS.
THÔNG TIN PHÀN HỒI
Giao tĩỂp là hoạt động chú đạo ờ lứa tuổi thiếu niÊn. Giao tĩỂp cửa thiếu nĩÊn là một hoạt động đặc biệt. Qua đỏ, các em thục hiện ý muổn làm người lớn, lĩnh hội các chuẩn mục đạo đúc- xã hội của các moi quan hệ. Lứa tuổi thiếu nĩÊn cỏ những thay đổi rất cơ bản trong giao tĩỂp cửa các em với người lớn và với bạn ngang hàng.
Giao tiẽp giữa thiẽu niên với người lớn
Đặc trung trong giao tiểp giữa tìiìểu niên với người lán
N ét đặc trung trong giao tĩỂp giữa thiếu niÊn với nguửi lớn là sụ cải tổ lại kiểu quan hệ giữa người lớn - trê em ờ tuổi nhĩ đồng, hình thành kiểu quan hệ đặc trung cửa tuổi thiếu nĩÊn và đặt cơ sờ cho việc thiết lập quan hệ cửa người lớn với người lớn trong các giai đoạn tĩỂp theo. Quan hệ giữa thiếu nĩÊn với người lớn cỏ các đặc trung:
ĩhứ nhất Tính chú thể trong quan hệ giữa tre với nguửi lớn rất cao, thậm chí cao hơn mức cần thiết. Các em cỏ nhu cầu đuợc tôn trọng cao trong quá trình giao tiếp với nguửi lớn. Các em luôn đòi hối được bình đẳng, tốn trọng, đuợc đổi xủ như người lớn, đuợc hợp tác, cùng hoạt động với người lớn. NỂu người lớn ra lệnh với các em thì bằng cách này hay cách khác sẽ xuất hiện thái độ phản úng ÜÊU cục, công khai hoặc ngấm ngầm. Mặt khá

File đính kèm:

  • docMODULE THCS 1.doc